امروز سری به نشریات آرشیوی ام در سال های دور زدم. از میان کلی مجلات سیاسی، ادبی و هنری، شماره 48 هفته نامه «مهر» (اول اردیبهشت ماه 77) توجهم را جلب کرد. ورقی زدم و بعضی مقالات را مجددا خواندم. مطابق مشی کلی آن هفته نامه خاطره انگیز و دوست داشتنی، بازهم پرونده ای در مورد «صدا و سیما» داشتند و حسابی حالش را جا آورده بودند! چند نکته از انتقادات درج شده در آن شماره را می خوانیم:
«وقتی در فیلم ها و مجموعه های خارجی، زن زیبایی دیده می شود ناگهان تصویر دچار بلای آسمانی گشته بطوری که بیننده تصور می کند دچار اختلال بینایی شده است!»
«در تلوزیون ما، کلوزآپ (نمای نزدیک) زن وجود ندارد یعنی نباید وجود داشته باشد. همانطور که در جامعه ما، زنان در «مدیوم» و «لانگ شات» ظاهر می شوند! ظاهرا در قانون شرع آمده است که کلوزآپ حرام است(!).»
و یا در مقالاتی دیگر که (نقل به مضمون) در ممنوعیت به تصویر کشیدن سازهای موسیقی و پشت گل و بوته نشان دادن نوازندگان را به نقد کشیده بودند؛ مثله کردن فیلم های سینمایی بطوری که ارتباطات «غیر فامیلی» در آنها را حتما باید «فامیلی» ببینیم(!).
یکسویه نگری و جهت دهی به افکار عمومی در اخبار، استحاله دلقکان تلوزیونی به منتقدان و مفسران آگاه اجتماعی، هنری، سیاسی و...، ترویج لمپنیسم، روند رو به رشد بازاری کار کردن و «دقیقه مزدی» سازندگان برنامه ها، استفاده از طیف خاص و کم تعداد کارشناسان و قحطی رجال کارشناس، بی محتوایی و آبکی بودن سریال هایی که غالبا پایانی قابل پیش بینی دارند و موارد متعدد دیگر.
فکر کنم متوجه غرض نگارنده در این یادداشت شدید؛ درست است! در این ده سال همچنان موارد فوق مصداق دارد و می شود تمامی آنها را بدون ذره ای حذف بکار برد! این موضوع واقعا دردناک و تاسف آور است. در عصری که کارکردهای رسانه ای بطور روزانه سیاستگذاری می شوند و نفوذ بر مخاطب و روانشناسی مخاطب از تاکتیک های اصلی هر رسانه ای است، رسانه بلانسبت «ملی» ما همچنان در تاریکخانه ذهنی مدیران خود دور تسلسل را می پیماید! البته این شاید مرضی مسری است برای تمامی رسانه هایی که خود را بی رقیب می دانند! آنجا که داشتن تلوزیونی مستقل و «غیر حکومتی» برای مردمانش آرزویی بیش نیست!
اما نکته جالب اینکه یکی از مقاله نویسان «مهر» نیز ده سال قبل این آینده را پیش بینی کرده است:
«اما از محاسن صدا و سیما این است که کارش را انجام می دهد و ساز خودش را می زند! و جای هیچ نگرانی نیست... قرار نیست که ملاک، کارایی و مفید بودن باشد. بحث و انتقاد ما هم درد دل دوستانه ای است چون خیالمان راحت است که خواب ناز مسئولین صدا و سیما را برهم نمی زنیم!
«زندگی دیگران» فیلم تأثیرگذاری است. از آن دست فیلم ها که ساعت ها و یا حتی روزها پس از تیتراژ پایانی، مخاطب را در فضای خود نگه می دارد! فیلمی که در کنار «داستان محوری» خود از عنصر «شخصیت پردازی» نیز بهره کافی برده است.